NGHỊ LUẬN XÃ HỘI | SỰ KÌ VỌNG TẠO RA ÁP LỰC HAY ĐỘNG LỰC?

Ngày 09/01/2026 09:55:31, lượt xem: 27

ĐỌC THÊM: SĂN 8+ VĂN - SÁCH ÔN THI TỐT NGHIỆP THPT

Đề bài: Sự kì vọng tạo ra áp lực hay động lực?

Từ góc nhìn của người trẻ, anh/chị hãy viết một bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) trình bày suy nghĩ về vấn đề trên.

BÀI LÀM:

Lần đầu tiên tôi nhận ra sự kì vọng nặng đến thế là khi nhìn vào ánh mắt của bố mẹ sau một kì thi chưa trọn vẹn. Không ai trách mắng, không lời than phiền, nhưng chính sự im lặng ấy khiến tôi thấy mình như đang đứng trước một tấm gương soi rõ những mong mỏi chưa kịp chạm tới. Từ khoảnh khắc ấy, tôi bắt đầu tự hỏi: sự kì vọng mà người khác và chính bản thân mình đặt ra rốt cuộc là áp lực khiến ta mệt mỏi, hay là động lực giúp ta trưởng thành hơn trên hành trình làm người?

Sự kì vọng là những mong đợi, hi vọng mà con người đặt vào một cá nhân về kết quả, thành tựu hay cách sống trong tương lai. Với người trẻ, kì vọng có thể đến từ gia đình, nhà trường, xã hội, hoặc xuất phát từ chính khát vọng khẳng định bản thân. Sự kì vọng tạo ra áp lực khi nó vượt quá khả năng, không phù hợp với mong muốn cá nhân, khiến người trẻ cảm thấy bị ép buộc, lo âu và sợ thất bại. Ngược lại, kì vọng trở thành động lực khi được đặt trên nền tảng của sự thấu hiểu và tin tưởng, giúp người trẻ có thêm niềm tin, mục tiêu rõ ràng để nỗ lực vươn lên và hoàn thiện mình. Như vậy, sự kì vọng không mang bản chất tiêu cực hay tích cực tuyệt đối, mà phụ thuộc vào cách con người tiếp nhận, điều chỉnh và biến nó thành sức mạnh nội tại trong hành trình trưởng thành.

Xét từ thực tế đời sống người trẻ hôm nay, sự kì vọng trước hết thường được cảm nhận như một áp lực vô hình. Khi những kì vọng được đặt ra quá cao, mang tính áp đặt hoặc so sánh, người trẻ dễ rơi vào trạng thái căng thẳng, mất tự tin và hoài nghi chính mình. Áp lực phải thành công sớm, phải giỏi toàn diện, phải sống theo hình mẫu được xã hội công nhận khiến nhiều người trẻ đánh mất quyền được sai, được thử và được trưởng thành theo nhịp độ riêng. Không ít bạn trẻ sống trong nỗi sợ làm người khác thất vọng, từ đó học tập và làm việc một cách đối phó, thiếu niềm vui và động lực nội tại. Khi ấy, sự kì vọng không những không nâng đỡ mà còn trở thành lực cản đối với sự phát triển lành mạnh của con người.

Tuy nhiên, nhìn ở chiều sâu hơn, không thể phủ nhận rằng sự kì vọng, nếu được đặt đúng cách, lại là một động lực mạnh mẽ. Những kì vọng xuất phát từ tình yêu thương, sự tin tưởng và tôn trọng cá tính riêng của người trẻ có khả năng khơi dậy ý thức trách nhiệm và khát vọng vươn lên. Biết rằng có người tin vào mình, mong mình sống tốt hơn mỗi ngày, người trẻ sẽ có thêm lí do để nỗ lực, kiên trì và vượt qua giới hạn bản thân. Thực tế cho thấy, nhiều người trưởng thành hơn chính từ áp lực tích cực – áp lực tự đặt ra để không phụ niềm tin của những người yêu thương, để xứng đáng với kì vọng mà mình lựa chọn gánh vác. Chúng ta nhớ đến hình ảnh của ca sĩ Đức Phúc - khi đại diện Việt Nam tham gia một cuộc thi âm nhạc tại Nga đã mang theo kì vọng không chỉ của bản thân mà còn của khán giả trong nước. Áp lực phải thể hiện hình ảnh, giọng hát và bản sắc âm nhạc Việt trên sân khấu quốc tế đã trở thành động lực để anh nghiêm túc rèn luyện, tự tin vượt qua nỗi e dè, từ đó khẳng định năng lực và bản lĩnh của một nghệ sĩ trẻ. Chính những kì vọng tích cực ấy đã giúp người trẻ không chùn bước, mà vươn lên mạnh mẽ hơn trên hành trình khẳng định mình.

Vì thế, điều quan trọng không nằm ở việc phủ nhận hay né tránh kì vọng mà ở cách người trẻ đối diện và chuyển hóa nó. Người trẻ cần học cách phân biệt giữa kì vọng tích cực và kì vọng độc hại, biết giữ lại những mong đợi phù hợp để làm động lực, đồng thời dũng cảm buông bỏ những áp lực không thuộc về mình. Chỉ khi chủ động làm chủ kì vọng, con người mới không bị nó đè nặng, mà ngược lại, biến nó thành bàn đạp cho sự trưởng thành và tự do nội tâm.

Thế nhưng khi sâu hơn, ta nhận ra điều tạo nên khác biệt không phải là việc người trẻ có đối diện với kì vọng hay không, mà là bản chất của kì vọng và thái độ tiếp nhận kì vọng ấy. Khi kì vọng được đặt trên nền tảng yêu thương và tôn trọng, nó không triệt tiêu cá tính mà giúp người trẻ ý thức rõ hơn về giá trị bản thân và trách nhiệm với lựa chọn của mình. Ngược lại, nếu kì vọng chỉ nhằm áp đặt thành tích hay thỏa mãn mong muốn của người khác, người trẻ dễ rơi vào trạng thái chạy theo chuẩn mực bên ngoài, đánh mất động lực nội tại và niềm vui sống. Vì vậy, kì vọng chỉ thực sự trở thành động lực khi người trẻ chủ động lựa chọn gánh vác, xem đó là mục tiêu tự nguyện chứ không phải nghĩa vụ bắt buộc. Chính quá trình chuyển hóa áp lực thành động lực ấy đã góp phần rèn luyện bản lĩnh, giúp người trẻ trưởng thành vững vàng hơn trong hành trình trưởng thành.

Nhìn lại chính mình, tôi từng có lúc xem sự kì vọng như một áp lực nặng nề. Những mong mỏi của gia đình, những mục tiêu tự đặt ra khiến tôi sợ sai, sợ chậm, sợ không kịp với người khác. Nhưng khi học cách đối diện bình tĩnh hơn, tôi nhận ra rằng điều khiến mình mệt mỏi không hẳn là kì vọng, mà là nỗi sợ làm ai đó thất vọng. Khi dám điều chỉnh mục tiêu cho phù hợp với khả năng, biết trân trọng từng bước tiến nhỏ và coi kì vọng như lời nhắc nhở để sống nghiêm túc hơn với lựa chọn của mình, tôi cảm thấy nhẹ nhõm và chủ động hơn. Từ trải nghiệm ấy, tôi hiểu rằng người trẻ không cần phải gánh vác mọi kì vọng, nhưng cần đủ bản lĩnh để biến những kì vọng đúng đắn thành động lực giúp bản thân trưởng thành mỗi ngày.

Suy cho cùng, sự kì vọng không phải là chiếc gông trói buộc người trẻ, cũng không tự thân là ngọn lửa thúc đẩy thành công, mà là một thử thách để mỗi người học cách trưởng thành. Khi biết lắng nghe chính mình, dũng cảm lựa chọn những kì vọng phù hợp và kiên trì theo đuổi bằng nỗ lực chân thành, người trẻ hoàn toàn có thể biến áp lực thành động lực. Trên hành trình dài phía trước, mong rằng mỗi chúng ta sẽ luôn đủ tỉnh táo để không bị đè nặng bởi những mong đợi xa lạ, nhưng cũng se đủ bản lĩnh để không quay lưng với những kì vọng tốt đẹp bởi chính cách ta đối diện với kì vọng chính là cơ hội giúp ta mở ra những điều quý giá trong đời.

ĐỌC THÊM: SĂN 8+ VĂN - SÁCH ÔN THI TỐT NGHIỆP THPT